Zamanın Lekesi

Konya’daki Sırçalı Medrese’de deklanşöre bastığımda, vizörden bile harika görünen o eşsiz firuze mavisine güvenmiştim. Ancak analog fotoğrafçılıkta süreç, parmağınızı deklanşörden çektiğinizde bitmiyor.

Sırçalı'nın o meşhur firuze mavisi. Kusursuz bir geometrinin, lab banyosundaki 'kusurlu' kimyasalla imtihanı. Mavinin saflığına karışan lekeler, bugünün dökümantasyonuna ait birer mühür gibi.

Profesyonel bir film (Portra 400) kullanmanıza rağmen, bazen laboratuvarın yorgun kimyasalları hikâyeye dahil olur. Bu fotoğraflardaki lekeler, teknik bir hatadan ziyade, tarihin kendi içindeki 'kırılganlığına' eşlik eden birer kimyasal döküntü. Çinilerin dökülmesiyle banyo lekelerinin buluşması, kurgulanmış bir estetikten çok daha gerçek bir 'tesadüflük' sunuyor. Hataları silmiyoruz; onları tarihin bir parçası olarak kaydediyoruz.

Kimyasal Üzerine Niyet

Bazen vizörden gördüğünüz gerçeklik, gümüş nitratın üzerine düştüğü anda kimyasalın eline kalır. İstanbul’un Anadolu yakasında deklanşöre bastığım o anda üzerinden yirmi yıl geçmiş filmin üzerine ışık düştü. Elimdeki bayat Ektachrome rulosu için laboratuvar kapıları kapandığında, "gecikmiş deklanşör" (shutterlag) sayfam için filmi, cross-processing ile yeşilimsi olacağını bilerek laboratuvara teslim ettim.

E-6 banyosu bulamadığımız için filmi C-41 kimyasallarına teslim ettik; yani bir "çapraz işlem" (cross-processing) denemesi yaptık. Maviler yeşile dönerken, grenler yirmi yıllık bir tozun hatırasını yüzeye çıkardı. Bu notlar, sadece bir teknik hata değil; kurgusuz gerçekliğin bazen kimya tarafından yeniden kurgulanışının belgesidir.

Bu sürecin tüm dökümantasyonuna ve hikâyenin detaylarına Substack linki üzerinden ulaşabilirsiniz.

Işığın Özü: Neden Siyah-Beyaz?

Renk bazen bir dikkat dağıtıcıdır. Bir gazeteci olarak sokağa çıktığımda, kırmızının canlılığı veya mavinin çekiciliği hikayenin özünü gölgeleyebilir. Ancak renkleri aradan çıkardığımızda geriye sadece üç şey kalır: Işık, gölge ve duygu.

Grinin Dürüstlüğü

Siyah-beyaz fotoğrafçılık, benim için Montreal’deki sinema eğitimimde öğrendiğim o "ışıkla yazma" eyleminin en saf halidir. Renkler bize saati veya mevsimi söyler; siyah-beyaz ise o anın nasıl hissettirdiğini. Bir yorgancı dükkanındaki toz zerresini veya Ferdi’nin yüzündeki derin çizgileri en iyi gri tonları anlatır.

Analogun Dokusu (Gren)

Dijitalin pürüzsüzlüğü bazen steril ve ruhsuz gelebiliyor. Oysa 35mm siyah-beyaz bir filmde, gümüş nitratın yarattığı o grenli yapı, fotoğrafa bir "ten" kazandırır. Bu doku, dökümantasyonun dürüstlüğünü pekiştirir; hatasıyla, pürüzüyle gerçeğin ta kendisidir.

The invisible weight

“When you photograph people in color, you photograph their clothes. But when you photograph people in black and white, you photograph their souls!”

— Ted Grant

Gümüşte Saklanan Gerçek ve Gecikmiş Bir Deklanşör

“Montreal’de sinema eğitimi alırken, zamanın 24 kareye bölünmüş o kusursuz akışına hayran kalmıştım. Ancak bir süre sonra, o akışın içindeki ‘tekil anların’ peşine düşmeye başladım. Gazetecilik disiplini bana gerçeği aramayı; analog fotoğrafçılık ise o gerçeği beklemeyi öğretti.

Shutterlag (Deklanşör Gecikmesi), dijital dünyada bir hata olarak görülür. Benim dünyamda ise bu, bir düşünme payıdır. Işığın filme değmeden önce zihnimde yarattığı o son salise... Bu yazımda, sadece fotoğrafları değil, o ‘gecikmiş anların’ arkasındaki insan hikayelerini ve kimyasal süreçleri paylaşacağım.”

İlk Sergi: Unstaged Realities (Kurgusuz Gerçekler)

“İlk koleksiyonumda, Anadolu’nun üç farklı yüzüne, 35mm bir tanıkla baktım.

1. Mabedin İlmekleri: Caminin gölgesindeki o yorgancı dükkanı, bana zanaatın kutsallığını hatırlattı. Gürültülü bir şehrin ortasındaki bu sessiz üretim, analogun sabrıyla ne kadar da benzer...

2. Ferdi: Barınağa giden o aksak adımları karede göremezsiniz. Ama elindeki sigarayı tutuşunda, toplumsal yardımlarla ayakta duran bir adamın o sarsılmaz vakarını hissedebilirsiniz. Ferdi, sokağın kurgusuz kahramanıdır.

3. Arkeoloji Müzesi: Taşa kazınmış bir figür ile gümüş nitrata kaydedilmiş bir kare... İki farklı çağın dökümantasyonu arasında kurduğum bu sessiz diyalog, serinin kapanışını yapıyor.”
   
   Karanlık Oda Notları

   “Neden dijitalin hızı yerine analogun yavaşlığını seçtim? Çünkü banyo sürecindeki o belirsizlik, hayata dair en dürüst metafor. İlk banyolarımda yaşadığım hatalar, aslında ışığın bana verdiği derslerdi. Bu bölümde ilerleyen haftalarda daha farklı konulara değineceğim.”
   
   “Bu yolculuğun bir parçası olduğunuz için teşekkürler. Eğer bu tanıklığı desteklemek ve bir sonraki 6x6 orta format çekimlerimin film masraflarına katkıda bulunmak isterseniz, bana Ko-fi üzerinden bir rulo film ısmarlayabilirsiniz.

   Irys üzerindeki galerimin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
   

   Önümüzdeki günlerde, İstanbul’un mavi saatlerinde görüşmek üzere.
   

   Mustafa Öcal Journalist & Analog Storyteller“
   

Yeni Başlayanlar İçin: Orta Formatın Büyüsü

Orta format demek, dünyaya daha geniş bir pencereden, daha derin bir detayla bakmak demek. Montreal'deki sinema eğitimimde öğrendiğim o geniş plan kadrajları, 120mm filmde hayat buluyor. Kare format (6x6) sizi alışılmışın dışına iter; konuyu merkeze mi almalı yoksa boşluğu mu yönetmeli? Bu, bir nevi görsel bir meditasyon süreci.

© 2026 Shutterlag All photographs are protected by copyright.
Ko-fi · Substack · Irys